POCZĄTKI KOLONIALIZMU ANGIELSKIEGO
www.magmar.euW pierwszej połowie XVII w. zaznaczył się wzrost aktywności angielskiej nie tylko w Europie, ale i w Ameryce oraz w Azji. Z okresem tym wiążą się początki brytyjskiego imperium kolonialnego i czynnik ten dodatkowo tłumaczy motywy wystąpienia burżuazji angielskiej przeciwko feudalizmowi za pierwszych Stuartów.
Punktem zwrotnym zmieniającym układ sił na morzach świata stała się klęska Wielkiej Armady hiszpańskiej wl588 r. i datujący się odtąd coraz wyraźniejszy kryzys morskiej potęgi Hiszpanii. Równolegle z tym wzrastało znaczenie Anglii, Holandii i Francji, pragnących zdobyć dla siebie jak największe korzyści z załamania się hiszpańskiej przewagi na morzach i w koloniach. Nowych ziem szukała burżuazja i związane z nią koła szlacheckie Anglii, Holandii i Francji. Dla Anglii szybko rozwijającej nowe kapitalistyczne formy gospodarki ekspansja oraz walka z Hiszpanią i popierającymi ją sferami katolickimi stała się życiową koniecznością. Nie rozumieli tego pierwsi Stuartowie, starając się i w tej dziedzinie hamować naturalne tendencje rozwojowe Anglii, tak dobrze wyczuwane i popierane już przez Elżbietę I.
Dowodem szkodliwej dla rozwoju gospodarczego Anglii polityki Jakuba I był już traktat angielsko-hiszpański z 1604 r., który ograniczał możliwości Anglików w handlu z Indiami Wschodnimi i Zachodnimi. Tego rodzaju polityka dworu wywoływała rozłam nawet wśród arystokracji angielskiej, również zainteresowanej w rozwijaniu handlu zamorskiego. Właściciele wielkich majątków ulokowanych w kompaniach handlowych i innych spółkach na własną rękę i wbrew polityce rządu organizowali wyprawy zamorskie, przynoszące tak wielkie zyski i korzyści burżuazji i szlachcie angielskiej. Od początku XVII w. szerzyła się w Anglii agitacja na rzecz kolonizacji angielskiej na nie zajętych jeszcze przez inne państwa ziemiach amerykańskich. Ukazała się nawet bogata literatura pamfletowa, łącząca sprawę kolonizacji Ameryki z zagadnieniem przeludnienia oraz motywami religijnymi.
studia berlin
